Ceteris Paribus Nedir?

Ceteris Paribus Latince kökenli bir kelimede ve iktisatçılar tarafından sıkça kullanılmaktadır. Genelde iktisada giriş ogrencilerine başta oldukça garip gelen bu terim aslında " bütün diğer şeyler sabitken" anlamına gelmektedir. Terim bir bağımlı değişken üzerinde etkisi olan birden çok bağımsız değişken oldugunda yardıma koşmaktadır. İktisadi fonksiyonlar genelde Y = f ( X ) gibi olmaktan çok Y = f ( X1, X2, X3, X4, X5 ... ) tarzı bir yapıdadır.

Örnegin arz, talep gibi olgular fonksiyonel bir yapı ile ifade edildiğinde bu bağımsız değişkenlerin etkilerinin ayriştırılması ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Talep = f ( fiyat, tüketici geliri, rakip malın fiyatı, tamamlayıcı malın fiyatı, nüfus, vb.) benzeri bir talep fonksiyonunda bütün değişkenler aynı anda değiştiğinde her bir değişkenin talep üzerindeki net etkisi ayırt edilememektedir. Mesela ekmeğin fiyatı ve tüketici geliri aynı anda değiştiğinde ekmek talebinde bu iki değişkenin bileşik etkisi gozlemlenebilmektedir. Bu durum kimyacıların deneylerin oda sıcaklığında ya da deniz seviyesinde yapıldığı varsayımında bulunması ile aynı şeydir. Bu sayede bir kabı ısıttığımızda içindeki tepkimenin diger ortam şartlarından değil de sadece bizim kabı ısıtmamızdan kaynaklandığını biliriz. Konu iktisat için de aynıdır. Sadece geliri arttırıp diğer faktörleri sabit bıraktığımızda talepteki degisimin sadece gelirden kaynaklandığını biliriz. Bu yöntemi bütün değişkenler için tek tek uygulayıp herbir değişken için etkinin yönünü ve kuvvetini anlamaya çalışırız.

Konuyu iktisatçılara ilgili bir şaka ile kapatalım.

Soru: 1 ampulü kaç iktisatçı değiştirir?
Cevap: 100'dür. Çünkü biri ampulü değiştirirken 99'u diğer şartları sabit tutmaya çalışır. :)